Wiesiołek (Oenothera biennis) to roślina występująca w Ameryce Północnej i Południowej, Europie oraz Azji. W Polsce spotyka się około 30 jego gatunków, z czego najczęściej występującym jest wiesiołek dwuletni. Rośnie dziko na polach, łąkach i w lasach.
Roślina osiąga do około jednego metra wysokości i charakteryzuje się żółtymi kwiatami zebranymi w kwiatostany. W ciągu dnia pozostają one przymknięte, a otwierają się dopiero wieczorem. Z tego powodu wiesiołek bywa nazywany „nocną świecą” ponieważ jego kwiaty rozwijają się o zmierzchu i są zapylane nocą, głównie przez ćmy.
Choć w ziołolecznictwie wykorzystuje się niemal wszystkie części tej rośliny, najbardziej wartościowe są jej nasiona – drobne, twarde, zamknięte w podłużnych, jajowatych torebkach. To właśnie one zawierają najwięcej cennych składników biologicznie aktywnych.
W zależności od metody ich przetwarzania, z nasion wiesiołka otrzymuje się dwa różne typy surowca: olej oraz ekstrakt. Różnią się one zarówno profilem chemicznym, jak i mechanizmem działania biologicznego.
Przyjrzyjmy się im bliżej. Choć ich nazwy brzmią podobnie, w formulacji kosmetycznej nie są synonimami i nie powinny być stosowane zamiennie.
Olej z wiesiołka – wsparcie bariery lipidowej
Olej z wiesiołka jest surowcem lipidowym, którego wartość wynika przede wszystkim z obecności niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza kwasu linolowego (LA) i gamma-linolenowego (GLA). To właśnie one decydują o właściwościach pielęgnacyjnych wiesiołka. Kwas linolowy jest kluczowym składnikiem ceramidów typu 1 (ceramide EOS), które odgrywają fundamentalną rolę w organizacji struktury lipidowej warstwy rogowej. Niedobór kwasu linolowego wiąże się z zaburzeniem funkcji bariery skórnej oraz zwiększoną przeznaskórkową utratą wody (TEWL).
Frakcja olejowa odpowiada za działanie emoliencyjne, zmiękczające i wspierające odbudowę bariery naskórkowej. Olej poprawia komfort skóry, ogranicza utratę wody przez naskórek, redukuje uczucie ściągnięcia i suchości oraz wspiera pielęgnację skóry reaktywnej, odwodnionej i dojrzałej.
Ekstrakt z wiesiołka – wsparcie antyoksydacyjne i biologiczne
Ekstrakt z nasion wiesiołka reprezentuje natomiast inną kategorię surowców. Jego aktywność nie wynika głównie z zawartości lipidów, lecz z obecności związków fenolowych i innych substancji bioaktywnych, które mogą wspierać skórę w neutralizacji stresu oksydacyjnego, pomagają neutralizować wolne rodniki, wspierają naturalne mechanizmy obronne skóry, chronią przed czynnikami przyspieszającymi starzenie i wspomagają redukcję podrażnień. W praktyce oznacza to, że ekstrakt z nasion częściej wnosi do produktu funkcję ochronną, antyoksydacyjną i wspomagającą biologiczną odpowiedź skóry na obciążenia środowiskowe.
Ekstrakt z nasion wiesiołka Oenothera Biennis Extract / Seed Extract znajdziecie w kremie pod oczy (Eye cream) i Ultimate Anti-Wrinkle z linii Miorelaxant Magic.
Dlaczego to rozróżnienie jest ważne?
W tym odcinku pokazujemy, że o wartości składnika nie decyduje wyłącznie nazwa rośliny, z której pochodzi, ale to, jaka frakcja została pozyskana, jakie związki chemiczne zawiera i jaki mechanizm działania wnosi do receptury. Olej i ekstrakt z wiesiołka nie są zamiennikami, pełnią różne role funkcjonalne w recepturze i odpowiadają na różne potrzeby skóry. Olej działa przede wszystkim strukturalnie i barierowo (lipidowo). Ekstrakt wnosi komponent ochronny i antyoksydacyjny.
To podejście jest fundamentem świadomej, nowoczesnej kosmetologii opartej na funkcji, a nie tylko na nazwie składnika.
-
Horrobin DF. Essential fatty acid metabolism and its modification in atopic eczema. Am J Clin Nutr. 2000.
-
Proksch E, Jensen JM, Elias PM. Skin barrier function, epidermal proliferation and differentiation in eczema. J Dermatol Sci. 2003.
-
Lin TK, Zhong L, Santiago JL. Anti-inflammatory and skin barrier repair effects of topical essential fatty acids. Int J Mol Sci. 2018.
